Sfinks

Grecka nazwa „sfinks” wywodzi się z egipskiego określenia „szespanch” – żyjący posąg, którym określano w szczególności posagi lwów z ludzkim głowami.

Lew symbol królewskiej potęgi, strażnik wschodniej i zachodniej bramy świata podziemnego, był też strażnikiem miejsc kultowych. Kler z Heliopolis dodał mu ludzka głowę – głowę boga Atuma – i tak zrodził się sfinks.

Sfinksy Egipskie

Sfinks w starożytnym Egipcie to symbol władzy królewskiej, przedstawiany jako postać leżącego lwa z głową człowieka, często z twarzą faraona.

Egipskie sfinksy były płci męskiej i była to tak ważna tradycja, że królowa Hatszepsut, przedstawiana na tych pomnikach, miała doczepioną sztuczną brodę. Kolejną ważną cechą odróżniająca sfinksy egipskie są skrzydła - a raczej ich brak, skrzydła u sfinksów są, bowiem atrybutem w mitologii sumeryjskiej.

Sfinks z Gizy

Wizerunek Sfinksa z Gizy, wykonany na zlecenie Chefrena jest najstarszy i najbardziej gigantyczny ze wszystkich sfinksów. Naturalne wzgórze wapienne zostało odpowiednio przycięte i wykorzystane jako rdzeń monumentalnej rzeźby z głową faraona.

Stał się on strażnikiem królewskiej nekropoli oraz bramy zachodniej, przez którą przechodziło słońce, a także umarli. Zwrócony jest on na wschód, czyli w kierunku Nilu.

Twoja wyszukiwarka

U jego łap znajduje się mała świątynia. Można powiedzieć, że nie jest on prawdziwym sfinksem, gdyż do głowy faraona Chefrena doczepione jest ciało w pozycji „warującej”. Oficjalnie uważa się, że Sfinksa gizejskiego zbudowano w czasie rządów Czwartej Dynastii, czyli w latach 2723-2563 p.n.e.

Sfinks i kult bogów

Ilość przedstawień, w których ludzka głowa Aluma stanowiła wizerunek króla utożsamiającego się z bogiem, wzrosła w okresie Średniego Państwa, by strzec świątyń grobowych poszczególnych władców.

W okresie Nowego Państwa chęć zasymilowania sfinksa z bóstwem odpowiedniej świątyni, której strzegł, spowodowała pewne modyfikacje owych stworów. Dokonywano tego poprzez dodanie korony oraz nadawanie głowom innych kształtów, jak głowy sokołów – hierakosfinksy, czy baranów – kriosfinksy.

Źródło:

Guy Rachet, Słownik cywilizacji egipskiej,
wyd. Książnica, Libraire Larousse 1992


Zobacz także:
Starożytna Grecja
Ancient Greece/
Starożytny Rzym
Ancient Rome
Na luzie
Dobierz zestaw

 


  • Strona główna
  • Kleopatra
  • Sfinks
  • Grobowiec Tuta
  • Świątynie egipskie
  • Piramidy
  • Faraonowie
  • Historia Egiptu
  • Kult faraona
  • Bogowie i boginie
  • Literatura

    A może potrzebujesz materiały do wypracowania z historii? Zobacz:
    Starożytna Grecja
    Ancient Greece/
    Starożytny Rzym
    Ancient Rome
    > Na luzie
    Dobierz zestaw

  •